علم و اندیشه

درآمدی بر خوانش تاریخ اقتصاد ایران بعد از انقلاب

در این درس گفتار، تلاش خواهیم کرد با مرور مصاحبه‌های کتاب “اقتصاد سیاسی جمهوری اسلامی” تدوین بهمن احمدی امویی، در کنار قرائن تاریخی، شیوه تصمیم‌گیری و اجرای سیاست‌های اقتصادی دهه‌های گذشته (عمدتا دهه 60 و 70) را مورد مطالعه قرار دهیم. هدف ما صرفاً مرور تاریخ نیست؛ بلکه می‌خواهیم با همفکری جمعی، خود را به جای سیاست‌گذاران آن دوران بگذاریم و با تحلیل ریشه‌های موفقیت و شکست آن‌ها در بستر گرایش‌های سیاسی و تئوریک، تمرینی ذهنی برای “عقلانیت اداره کشور” داشته باشیم.

فراز و فرود توسعه فراگیر در ایران
فهم «توسعه فراگیر» مسیری تاریخی را طی کرده است.
در آغاز، پس از جنگ جهانی دوم، گمان می‌رفت افزایش درآمد می‌تواند راه رسیدن انسان‌ها به زندگی بهتر را هموار کند. اما در سال‌های پایانی قرن بیستم روشن شد که توسعه فقط به پول خلاصه نمی‌شود؛ آگاهی، توان انتخاب و سلامت نیز بخشی جدایی‌ناپذیر از کیفیت زندگی‌اند.

در گام سوم، نگاه تازه‌ای شکل گرفت: رفاه و توسعه واقعی زمانی پدید می‌آید که جامعه بر پایه تقسیم کار عادلانه و مشارکت همگانی پیش برود. در جامعه‌ای که نابرابری عمیق است، توسعه تنها به سود اقلیت خواهد بود و دوام نخواهد داشت.

این کتاب تلاشی است برای روایت و بازاندیشی در معنای توسعه، با نگاهی متفاوت به تجربه ایران.