دوره خوانش «جستجوی شخصیت»:
از دوران خامی تا سفر به سوی بلوغ و پختگی

در طرحی یکساله از خوانش رمان‌های جهانی، قصد داریم ماجرای «شخصیت» و سرگذشت او را در سه فصل باهم بخوانیم. با خوانش رمان‌های تربیتی (Bildungsroman) به روایتی تاریخی و چندوجهی از سیر رشد فردی تا شکل‌گیری هویت اجتماعی خواهیم پرداخت. می‌توان بطور ساده در تعریف این ژانر از رمان گفت:
«این گونۀ رمان به شرح حکایت جوان یا نوجوانی خام اختصاص دارد که در طول زمان، به سیر و سلوک و تجربه اندوزی می پردازد و تکامل شخصیتی می یابد. در بیشتر رمان های تربیتی، شخص سالک، به یاری راهنمایی های یک استاد یا پیر، به مراحل پختگی فکری و معنوی می‌رسد.» این رمان‌ها که آزمایشگاه زندگی هستند، به ما کمک خواهند کرد تا بسترهای رشد و بلوغ و تکوین شخصیت را بهتر و بیشتر بشناسیم و با تسلط بر موقعیت‌های تربیتی، درک و دریافت بهتری از نحوه شکل‌گیری شخصیت خودمان و همچنین از شخصیتی که دیگران در حال خلق آن هستند، به دست آوریم.

این رمان‌ها با حفظ نظم تاریخی کنار یکدیگر گرد آمده‌اند تا ما را با روند شکل‌گیری شخصیت که برآمده از واقعیت‌های عینی اجتماعی و درونیات فردیِ هر دوران است، آشنا کنند. بدون شک برای پی بردن به وضعیت شخصیت امروز انسان (چه در ایران و چه در جهان) ناچاریم کمی به عقب برگردیم و سرگذشت شخصیت را در سفری مطالعاتی از قرن 18 تا قرن 21 مرور کنیم. ما تلاش می‌کنیم به واسطه رمان، با حال و هوای هر دوران آشنا شویم تا از دل تأملاتمان، و فرصتی برای درنگ و اندیشه، به وضع زندگی کنونی خود فکر کنیم و راهی برای حل بحران‌ها و مسئله‌هایمان (چه شخصی و فردی، و چه اجتماعی و سیاسی) بیابیم.

در هریک از این آثار، شخصیت اصلی، به عنوان نمادی از یک دوران، نماینده‌ای از شخصیت یک ملت زیر ذره‌بین ما خواهد بود، و از دریچۀ قلم بزرگترین نویسندگان جهان با آنها آشنا خواهیم شد و با آنها به گفتگو خواهیم نشست. این شخصیت‌ها گاهی شبیه بهم، و گاه کاملا متفاوت از یکدیگرند. با این سفر مطالعاتی در اروپا و آمریکا، در نهایت به ایران خواهیم رسید تا به جستجوی شخصیت خویش و یافتن هویت انسان ایرانی معاصر بپردازیم.

فصل اول: تکوین شخصیت
تولد انسان اروپایی در جامعه مدنی جدید
1. سال‌های حکمت‌اندوزی ویلهلم مایستر/یوهان وولفگانگ فون گوته/نشر چشمه
2. آرزوهای بزرگ/چارلز دیکنز/نشر دوستان
3. جین‌ایر/شارلوت برونته/نشر نی

فصل دوم: شخصیت در بحران
انسان مدرن در بحران قرن بیستمی
4. چهره مرد هنرمند در جوانی/جیمز جویس/نشر نیلوفر
5. دمیان/هرمان هسه/نشر افق
6. هاکلبری فین/مارک تواین/نشر خوارزمی
7. ناتوردشت/جی.دی.سلینجر/نشر نیلا
8. حباب شیشه/سیلویا پلات/نشر باغ نو

فصل سوم: انقلاب شخصیت
رستاخیز انسان انقلاب اسلامی و افق آینده
– به زودی…

شیوه برگزاری دوره
حالتی پویا از آموزش
این جلسات به صورت ماهانه و منعطف، پس از مطالعه رمان‌ها جلسات گفتگو با حضور اساتید برگزار می‌شود.
اما تمام کار به جلسات حضوریر و ماهانه خلاصه نمی‌شود:
– گفتگوهای روزانه و به اشتراک گذاشتن مسئله‌هایی که با مطالعه رمان‌ها به آن برخورده‌ایم، در جمع افرادی که همگی مسئله‌های مشابهی با ما دارند.
– راهبری و راهنمایی اساتید در طول دوره، برای بهره‌مندی بیشتر و بهتر از رمان‌ها
– معرفی کتاب‌ها، مقالات و منابع مکمل جهت ارتقاء مطالب دوره!
– برگزاری جلسات غیر رسمی و صمیمی بین اعضای «جستجوی شخصیت» و تعامل و همفکری‌های بیرون از جلسات ماهانه
– ارائه کامل یا خلاصه صوتی از رمان‌ها برای هماهنگی میان اعضای گروه

اهداف دوره:
– بازخوانی تربیت و مراحل رشد شخصیت از دریچۀ رمان
– تأمل درباره ابعاد و زوایای شخصیتِ آرمانی در واقعیت و نسبت فرد با جامعه
– آشنایی با شخصیت‌های نمادین دیگر ملل و جستجوی الهاماتی برای شخصیت ایرانی
– یافتن پاسخی برای اینکه شخصیت پخته و ایدئال ایرانی کیست و چه ویژگی هایی دارد؟
– فراهم آوردن بستری برای گفتگوی جمعی و بینارشته‌ای میان سنت‌های ادبی، تاریخ تعلیم و تربیت، اندیشه اجتماعی و روان‌شناسی فردی.
– معرفی و بررسی سنت رمان‌نویسی کمتر شناخته شده‌ای به نام Bildungsroman به مثابۀ میانجی بین ادبیات و تربیت
– همواره پیگیری کردن این اهداف و مسائل، به واسطۀ رفت و آمد میان ادبیات و قصه با تعلیم و تربیت، ما را کمک خواهد کرد تا سخنی نو را در فضای فرهنگی و ادبی کشور به میان آوریم و تلاش کنیم نسبت تازه ای با جریان‌های فکری-تربیتی کشور در مقام اندیشه و عمل برقرار سازیم.

مخاطبین دوره:
– عموم علاقه‌مندان به رمان‌خوانی، هم‌فکری و هم‌اندیشی
– دانشجو معلمان، معلمان و فعالان عرصۀ تربیت
– دانشجویان علوم انسانی (به ویژه روان‌شناسی، جامعه شناسی و فلسفه)
– دانشجویان ادبیات و هنرجویان عرصه‌های گوناگون هنر
– پژوهشگران و محققین نظریۀ ادبی، فلسفه تعلیم و تربیت و روان‌شناسی رشد